عدالت از نگاه امام خمینی (ره)
یکی از مفاهیمی که سابقه ای طولانی در زندگی بشر داشته و تغیرات سیاسی، اجتماعی مختلف درطول تاریخ نتوانسته ارزش آن را از بین ببرد مفهوم عدالت می باشد.
امام خمینی( ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران دراندیشه های اجتماعی خود بحث های مفصلی درباره عدالت ومفهوم آن ارائه می نماید. با نگاهي به آثار امام خميني (ره) و كثرت كاربرد واژه عدل و مشتقات آن مي توان به راحتي به اهميت عدا لت اجتماعي از منظر ايشان پي برد. در صحيفه امام که مجموعه بیانات و سخنرانی های امام (ره) می باشد ؛ واژه عدالت اجتماعي 471 بار، واژه عدل 381 بار ، واژه عادل 173 مورد و 15 مورد واژه قسط آمده است. امام(ره) نیز دروصیت نامهاش 6بارمفهوم عدالت اجتماعي را بکار برده اند.
از نگاه امام خميني(ره) عدالت، معنا و مفاهیم گوناگونی دارد:
1)عدالت به معناي قائل نشدن اميتاز براي قشرهاي خاص مگر به امتيازات انساني كه خود آنها را دارند.
2)عدالت به معناي اينكه طبقات بالا به طبقات پايين ظلم نكنند.
3)عدالت به معناي قيام انسان ها به قسط كه به معناي رفع ستمگري ها و چپاول گري هاست.
4)عدالت يعني رفع ايادي ظالمانه و تامين استقلال و آزادي، تعديل ثروت به طور عاقلانه و قابل عمل و عينيت در اسلام.
5)عدالت یعنی حد وسط بين افراط و تفريط که آن از امهات فضايل اخلاقيه است.
امام خمینی (ره) قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی همیشه بر حكومتي نظر داشت كه عدالت محور و اساس آن باشد و بر تساوی همگان در برابر قانون تاکید داشتند. اگر در جامعه تساوي در برابر قوانين وجود داشته باشد و جايي براي تبعيض و دوگانگي باقي نمانده باشد و همه اقشار جامعه به حقوق خود رسيده باشند از ديد امام (ره) مي توان آن جامعه را متصف به عدالت دانست. از نظر امام خميني( ره) ، عدالت منحصر به قوه قضايئه يا افراد خاصي نيست بلكه به تمامي نهادهاي اجتماعي مربوط مي شود ایشان در یکی از بندهای فرمان هشت ماده ای خود مي فرمایند: «باید در سایه احکام عدل اسلامی جان، مال و حیثیت مردم در امان باشند وعمل به عدل اسلام منحصر به قوه قضايئه و متعلقات آن نيست بلكه ساير ارگان هاي نظام جمهوري اسلامي ايران از مجلس ، دولت و متعلقات آن گرفته تا قواي نظامي، انتظامي، سپاه پاسدران و ديگر متصديان امور نيز بايد به طور جدي به اين واژه و عدل توجه جدي كنند.
امام خميني براي اجراي عدالت در جمهوری اسلامی ایران دائماً توصیه ها و بيانات ارزشمندي به مسولین نظام داشته اند:
1)عدالت را اجرا كنيد، عدالت را براي ديگران نخواهيد، خودتان هم بخواهيد، در رفتار و گفتار عدالت داشته باشيد، تشريفات را كم كنيد و خدمتگذار اين ملت باشيد.
2)توجه داشته باشيد رئيس جمهور و وكلاء مردم در مجلس از طبقه اي باشند كه محرومیت و مظلوميت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده در فكر رفاه آنان باشند نه از سرمايه داران و زمين خواران و صدرنشينان مرفه و غرق در لذات وشهوات كه تلخي محروميت و رنج گرسنگان و پا برهنگان را نمي توانند بفهمند.
امام (ره)در رابطه با احترام و توجه به افراد خاصي كه داراي امتيازات اشرافي و غيره هستند مي فرمايند: در اسلام هيچ امتيازي بين اشخاص غني و فقير، اشخاص سياه و سفيد و گروههاي مختلف شيعه و سنی، عرب و عجم ، ترك و غير ترك به هيچ وجه نيست .دولت در حكومت اسلامي در خدمت ملت بايد باشد چنانكه زماني اگر نخست وزير ظلم كرد و مردم در دادگاه از او شكايت كردند بايد وي در دادگاه حاضر و جوابگو باشد و اگر جرمش ثابت شد بايد به سزاي اعمالش برسد.این نيست كه در اسلام بين نخست وزير و غير نخست وزير فرق وجود داشته باشد و براي طبقه بالا يك جايگاه خاصي قائل باشد.امام(ره) تقسيم عادلانه قدرت بين طبقات مختلف ،توزيع عادلانه ثروت بين اقشار گوناگون و اعطای اعتبار، منزلت و موقعيت اجتماعي به اصناف توده ها را سبب پايداري و استحكام بنیه وجودي جامعه مي داند. هم چنین ایشان می فرمایند : در جامعه اي كه عدالت اجتماعي اجرا گردد و همه افراد داراي آراي مساوي و از خدمات عمومي يكساني استفاده كنند و پايگاه اجتماعي افراد انتصابي وارثي نباشد بلكه بر اساس ميزان وارستگي و شايستگي باشد طبعاً الفت و انس در بين افراد آن جامعه برقرار و همه افراد مسئول و سهيم در سرنوشت جامعه شان مي شوند در نتیجه جامعه رو به كمال و ترقي خواهد نهاد.
